- ÖNEMLİ TARİHLER & OLAYLAR
-
01 MART 1922
Mustafa Kemal, hutbelerin Türkçeleştirilmesi konusu: Minberlerden halkın anlayabileceği lisanla ruh ve dimağa hitap olunmakla ehli İslâmın vücudu canlanır, dimağı saflanır, imanı kuvvetlenir, kalbi cesaret bulur.
-
17 TEMMUZ 1922
Umum Türk Anadolu Ortodoksları Anadolu Ortodokslarının dilinin Türkçe olması nedeniyle, İncil'in Kiliselerde Türkçe okunmasına karar verilecektir.
-
24 KASIM 1922
İlk Türkçe Hutbe. Türkiye Büyük Millet Meclisi yönetimi zamanında hutbenin dili konusunda değişiklik yapıldı ve ilk olarak 24 Kasım 1922 tarihinde Abdülmecid’in Büyük Millet Meclisi’nce hilâfet makamına seçilmesinden sonra murahhaslar heyeti başkanı Müfid Efendi tarafından Fâtih Camii’nde Türkçe hutbe okundu.
-
01 OCAK 1923
İstanbul’da yayınlanan Yeni Kafkasya dergisi, Cumhuriyet dönemi ilk yayınıdır. Azeri ve Çerkeslerin yayın organıdır. 15 günde bir çıkan edebi ve siyasi dergi 205 sayı yayınlandı.
-
27 ŞUBAT 1923
Anadolu'dan İstanbul, Trakya ve yurt dışına (Hariciyeye) gidecek ve İstanbul ve Trakya ile yurt dışından Anadolu'ya gelecek tüm posta, telgraf, kutu vb. şeylere sansür uygulanacaktır. Postaların özellikle sayılan dillerde (Türkçe, Fransızca, İtalyanca,İngilizce, Ermenice, Rumca...) yazılması ve zarfların kapatılmaması gerektiği bildirilmektedir.
-
04 EKİM 1923
Bursa'da merkez ve nahiyelere bağlı 29 köyün ismi değiştirilerek köylere Türkçe isimler verilmiştir.
-
24 MART 1924
İstanbul Şehremaneti Türkçe Levha Asma Zorunluluğu getirdi.
-
20 NİSAN 1924
1924 Anayasasının 2. maddesi: “Türkiye Devleti’nin Dini İslâm’dır; resmî dili Türkçedir.
-
27 AĞUSTOS 1924
İçişleri Bakanlığı, belediye ve mahalli idarelere gönderdiği tamimde, panayırlarda, sokaklarda, çarşılardaki seyyar satıcıların Türkçe dışında bir dili kullanmalarını yasaklamaktadır.
-
20 ARALIK 1924
Kırkkilise ilinin adı Kırklareli olarak değiştirilmiştir.
-
01 OCAK 1925
Yayımlanan genelge ile yabancı okullarda zorunlu Türkçe dersi haftada beş saate çıkarıldı.
-
24 MAYIS 1925
BK Kararı ile İstanbul'da Rumca yayımlanan Polinya Gazetesi'nin yayımı durduruldu ve Sorumlu Müdürü İstiklal Mahkemesi'ne sevk edildi.
-
05 AĞUSTOS 1925
Es-Seyyid Hüseyin Hazeniyyü'l-Hüseyni tarafından yazılan Gonca-i Bahar adlı Kürtçe kitabın yurda sokulması yasaklandı.
-
01 ARALIK 1925
Gazetelere verilen ilan "“Her işte ve her yerde Türk malı kullan! Türk mağazalarından alışveriş et! Türkçe konuşmayana cevap verme! Türkiye’de herkesten fazla hakkın olduğunu unutma!
-
01 OCAK 1926
Tüm eğitim kurumlarında kayıtların da Türkçe tutulması zorunluluğu getirildi.
-
20 MART 1926
789 sayılı Kanun’un ilk maddesi ile Dil Heyeti kurulmuştur. Dil Heyeti Türk dili ile ilgili bilimsel çalışmaları yürütecektir (md.1).
-
10 NİSAN 1926
TBMM, 10 Nisan 1926’da kabul ettiği 805 sayılı yasayla ticari işletmelerin bütün işlemlerini Türkçe yapmaları yolunda bir zorunluluk getirmişti.
-
10 NİSAN 1926
805 sayılı İktisadi Müesseselerde Mecburi Türkçe Kullanılması Hakkında Kanun kabul edildi.
-
01 OCAK 1927
CHF Nizamnamesinin 5. maddesinde "vatandaşlar arasında en kavi rabıtanın dil birliği, fikir birliği olduğuna kani olarak Türk dilini ve Türk kültürünü bihakkın inkişaf ettirmek" temel hedef olarak benimsenecektir."
-
01 OCAK 1928
Vatandaş Türkçe konuş kampanyaları başladı.
-
09 NİSAN 1928
Teşkilatı Esasiye Kanununun 2.maddesi değiştirildi. Bu değişiklikle, "Türkiye Devletinin dini İslamdır" hükmü kaldırıldı. 'Türkiye Devletinin resmi dili Türkçedir' ibaresi kaldı.
-
01 KASIM 1928
Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında 1353 sayılı Kanun kabul edilir. Böylece Arap yazısı terk edilerek, Latin alfabesine resmen geçilmiştir.
-
01 ARALIK 1928
Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında 1353 sayılı Kanunu gereğince levha, tabela, ilanlarla beraber gazete, risale ve mecmualar yeni harflerle basılmaya başlanmıştır.
-
27 ARALIK 1928
İstanbul Belediyesi, tabelalarını yeni harflerle değiştirmedikleri için bazı dükkan sahiplerini cezalandırır.
-
17 ŞUBAT 1929
Dil Heyeti bünyesinde yeni bir sözlük hazırlanması yolunda ilk girişime Başbakan İsmet [İnönü] önayak olmuştur.
-
01 MAYIS 1929
İstanbul Belediyesi, Türkçeden başka bir dille müşteri çağıran seyyar satıcıların, satış yapmalarını yasaklayan bir karar aldı.
-
01 EYLÜL 1929
Maarif Vekaleti'ne bağlı tüm okullarda Arapça ve Farsça dersleri kaldırılır.
-
01 OCAK 1930
İskâna tabi tutulanların Türkleştirilmesi uygulamasına ilişkin gizli genelgeye göre valilerden beklenenlerden bir kısmı şöyle:Yabancı bir dil konuşan kişilerin köy ya da ilçe oluşturmasının engellenmesi; Türk kızları ile Türkçe konuşmayan erkeklerin evliliklerinin teşvik edilmesi; Türkçe dışında diller konuşaniann kıyafet, türkü, dans, düğün gibi geleneksel örf ve adetlerinin kınanması.
-
01 OCAK 1930
Güneş-Dil Teorisi (Türkçenin dünya tarihindeki ilk dillerden biri olduğunu savunan dilbilim teorisi) çalışmaları başlar.
-
17 ŞUBAT 1931
Mustafa Kemal'in Adana Konuşması: "Türk milletindenim diyen insan, her şeyden önce ve behemehal Türkçe konuşmalıdır... Halbuki Adana’da Türkçe konuşmayan 20.000’den fazla vatandaş vardır."
-
10 MAYIS 1931
Cumhuriyet Halk Fırkası Nizamnamesi 7. Maddesine göre üye olma şartlarından biri: "Millî mücadeleye aleyhdar bir vaziyet almamış (...) her Türk vatandaş, türkçe konuşmakta bulunmuş, (…) ise" girebilir.
-
01 OCAK 1932
Maarif Vekaleti, Türkçenin bütün okullarda yabancı uyruklular için de zorunlu olduğunu bildirmiştir.
-
30 OCAK 1932
Türkçe ezan metni, ilk olarak 30 Ocak 1932 ikindi vakti Fatih Camii’nde Hafız Rıfat tarafından okundu.
-
11 TEMMUZ 1932
Türk Dili Tetkik Cemiyeti adıyla bir derneğin kurulmasına oybirliği ile karar verilmiştir.
-
18 TEMMUZ 1932
Diyanet İşleri Başkanlığı genelgesi ile ezan Türkçe okunmaya başladı.
-
26 EYLÜL 1932
I. Türk Dili Kurultayı ve 26 Eylül'ün Cemiyet’in “Dil Bayramı” olarak kutlanmasına ve dil kurultaylarının iki yılda bir toplanmasına karar verilir.
-
01 MART 1933
İzmir Belediyesi, Türkçe kullanmayan seyyar satıcıların cezalandırılması için belediye zabıtalarına talimat verir.
-
02 NİSAN 1933
Türk Ortodoksları reisi Papa Eftim, ilk kez Galata’daki kilisede Türkçe ayin yaptırmıştır.
-
18 AĞUSTOS 1934
II. Türk Dili Kurultayında Cemiyet’in adı kurultay kararıyla Türk Dili Araştırma Kurumu olarak değiştirilmiştir.
-
03 EKİM 1940
Musevi yurttaşların kurduğu Türk Kültür Birliği, 3 Ekim 1940 tarihinde havralardaki dinsel törenlerde Türkçenin kullanılması kararını almıştır.
-
14 KASIM 1944
CHP Meclis Grubu yaptığı toplantıda Teşkilât-ı Esasiye Kanunu'nun dilinin öztürkçeleştirilmesi kararına varmıştır.
-
10 OCAK 1945
Behçet Kemal Çağlar’ın bazı ay adlarının değiştirilmesine ilişkin teklifi TBMM’de kabul edilmiştir.
-
11 NİSAN 1945
TBMM Bakanlık adlarının ve Meclis içtüzüğünün de öztürkçeleştirilmesine karar vermiştir.
-
01 OCAK 1946
Flambeau (Meşale) adlı Fransızca dergi çıkmaya başladı. 1968 yılında aylık oldu. .
-
01 OCAK 1953
Sadece Kuzey Kafkasyalılara yönelik olarak, Cumhuriyet döneminin ilk süreli yayını Kafkas Dergisi yayınlandı.
-
20 MAYIS 1955
6581 sayılı Azınlık okulları Türkçe ve Türkçe kültür dersleri öğretmenlikleri hakkında Kanun kabul edildi.
-
20 MAYIS 1955
Azınlık okulları Türkçe ve Türkçe kültür dersleri öğretmenlikleri hakkında Kanun kabul edildi.
-
07 MAYIS 1956
Salih Şerirof tarafından yazılmış olan «Züleyha» adlı Bulgarca piyesin yurda sokulmasının ve dağıtılması men edilmiştir.
-
15 ARALIK 1956
8251 Sayılı TBMM Kararı ile Arap ve Slâv harfleriyle yazılı Kürtçe alfabenin ve Yunanistan'da münteşir (Yeni İzmir) adlı Yunanca gazetenin 11/8/1956 tarihli nushâsiyle (Akropolis) gazetesinin 5/9/1956 tarihli ve 8922 sayılı ve mütaakıp nüshalarının yurda sokulması ve dağıtılması men edilmiştir.
-
01 OCAK 1957
Dersim medyasının ilk gazetesi Ceride-i Dersim, İstanbul’daki Dersimli üniversiteliler tarafından çıkarılır.
-
17 TEMMUZ 1957
9054 Sayılı Kararname ile Şam'da münteşir «Elcindi» adlı Arapça mecmua ile Kâhta'lı Osman Sabri tarafından 1956 yılında yayınlanan «Bahoz» adlı Kürtçe şiir kitabının, yurda sokulması ve dağıtılması menedilmiştir.
-
11 MAYIS 1959
İl İdaresi Kanunu'nun 2. maddesi şu şekilde değiştirilmiştir: Türkçe olmayan ve iltibasa meydan veren köy adları, alâkadar Vilâyet Daimî Encümeninin mütalâası alındıktan sonra, en kısa zamanda Dahiliye Vekâletince değiştiridi.
-
27 MAYIS 1961
1961 Anayasası’nın 3 maddesi: Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Resmî dil Türkçedir.
-
01 OCAK 1962
Azınlık gazetelerine resmi ilan verilmesi durduruldu
-
01 OCAK 1962
Azınlık gazetelerine resmi ilan verilmesi durduruldu
-
10 TEMMUZ 1962
Halep'te Şark Matbaasında basılan «EL ŞARK» adlı Kürtçe kitabın Türkiye'ye sokulması ve dağıtılması menedilmiştir.
-
25 OCAK 1967
Kürtçe olarak yurt dışında yayımlanan bilûmum matbua, plâk, ses bandı ve benzerlerinin yurda sokulmasının ve dağıtılmasının yasaklanması.
-
25 OCAK 1967
Kürtçe olarak yurt dışında yayımlanan bilûmum matbua, plâk, ses bandı ve benzerlerinin yurda sokulmasının ve dağıtılmasının yasaklanması.
-
01 OCAK 1968
Flambeau dergisi Türkçe konuşan okurlar için üç ayda bir Meşale adlı ek çıkmaya başladı.
-
09 EYLÜL 1969
Adıyaman, Ankara, Elazığ, îçel, Malatya, Mardin, Niğde, Sinop, Tokat, Tunceli, Urfa tilerine ait ilişik çizelgelerdeki Türkçe olmayan mühim mevkî ve tabiî yer adlarının hizalarında gösterilen Türkçe adlarla değiştirilmesi
-
01 OCAK 1977
İlk Gürcüce dergi olan Çveneburi yayımlandı.
-
01 OCAK 1977
Yayın hayatını devam ettiren Rumca gazete İho, 1977 yılında Harlambos Rombopulos tarafından kurulmuştur.
-
07 KASIM 1982
1982 Genel Anayasanın 42. Madde: Türkçeden başka hiçbir dil, eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez.
-
07 KASIM 1982
1982 Anayasası’nın 3 maddesi: “Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Dili Türkçedir.
-
22 NİSAN 1983
Siyasi Partiler Kanunu, 81. maddesi: Türk dilinden veya kültüründen başka dil ve kültürleri korumak, geliştirmek veya yaymak yoluyla Türkiye Cumhuriyeti ülkesi üzerinde azınlıklar yaratarak millet bütünlüğünün bozulması amacını güdemezler ve bu yolda faaliyette bulunamazlar.
-
22 EKİM 1983
2932 sayılı Kanunun. 2. Maddesi: " Türk Devleti tarafından tanınmış bulunan devletlerin birinci resmî dilleri dışındaki herhangi bir dille düşüncelerin açıklanması, yayılması ve yayınlanması yasaktır.
-
04 NİSAN 1986
İstanbul Latin Katolik Cemaati’nin ruhani reisliğine atanan Episkopos Antoine Marovitch, Flambeau’nun adını Présence olarak değiştirdi ve ilk sayısı yayımlandı.
-
12 NİSAN 1991
3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ile Türkçeden Başka Dillerde Yapılacak Yayınlar Hakkında Kanun yürürlükten kaldırıldı.
-
13 NİSAN 1994
Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun kabul edilmiştir. Radyo ve televizyon yayınlarının Türkçe yapılmasına karar verilmiştir.
-
09 AĞUSTOS 2002
RTÜK Kanunda Değişikliğe göre, Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçelerde yayın yapılabilir.
-
20 EYLÜL 2002
Türk Vatandaşlarının Günlük Yaşamlarında Geleneksel Olarak Kullandıkları Farklı Dil ve Lehçelerin Öğrenilmesi Hakkında Yönetmelik kabul edildi.
-
19 TEMMUZ 2003
RTÜK Kanunu'nda özel radyo ve televizyon kuruluşlarınca da Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçelerde de yayın yapabilir" ibaresi eklenmiştir.
-
05 HAZİRAN 2004
TRT beş farklı dilde (Çerkezce, Arapça, Boşnakça, Kırmançi ve Zazaca) yayına başladı.
-
01 OCAK 2007
2007-2008 Akademik Yılında Trakya Üniversitesi Balkan Dilleri ve Edebiyatları (Yunanca, Boşnakça ve Arnavutça) Bölümü açıldı.
-
01 OCAK 2009
TRT ŞEŞ yayına başladı.
-
01 OCAK 2011
2011-2012 Akademik Yılında Munzur Üniversitesi'nde (2016 öncesi adı Tunceli Üniversitesi) Zaza Dili ve Edebiyatı Bölümü açıldı.
-
01 OCAK 2011
2011-2012 Akademik Yılında Mardin Artuklu ve Bingöl Üniversitelerinde Kürt Dili ve Edebiyatı Bölümü açıldı.
-
03 TEMMUZ 2011
2012-2013 Akademik Yılında Bingöl Üniversitesi'nde Zaza Dili ve Edebiyatı Bölümü açıldı.
-
20 MART 2012
2012-2013 Eğitim Öğretim Yılında Yaşayan Diller ve Lehçeler kapsamında Kürtçe, Zazaca, Abhazca, Adigece, Lazca, Gürcüce seçmeli ders olarak müfredata girdi.
-
06 HAZİRAN 2013
Siirt Üniversitesi Rektörlüğüne bağlı olarak Yaşayan Diller Enstitüsü kuruldu.
-
01 OCAK 2015
TRT Şeş'in ismi TRT Kurdî olarak değiştirildi.
-
21 EKİM 2016
2017-2018 Eğitim Öğretim Yılında Yaşayan Diller ve Lehçeler kapsamında Boşnakça ve Arnavutça seçmeli ders olarak müfredata girdi.